میکروبهای سفره یلدا زیر میکروسکوپ!
در درس «میکروبیولوژی مواد غذایی»، دانشجویان با دنیایی روبهرو هستند که در عین نامرئی بودن، نقشی تعیینکننده در سلامت و کیفیت غذا دارد؛ دنیایی پیچیده از میکروارگانیسمهایی که گاهی عامل بیماریاند و گاهی خود به بهبود و فرآوری مواد غذایی کمک میکنند. درک رفتار این موجودات و توانایی شناسایی آنها در مواد غذایی، از مهمترین مهارتهایی است که هر کارشناس کنترل کیفی باید به آن مجهز باشد؛ مهارتی که صرفاً با مطالعه تئوری به دست نمیآید و نیازمند تجربه عملی در آزمایشگاه است.
برای کاربردیتر شدن این درس، حل مسئلههای واقعی در دستور کار قرار گرفت. در جلسات عملی، از دانشجویان خواسته شد نمونههای غذاییای را که خود در زندگی روزمره مصرف میکنند، بهعنوان نمونه آزمایشگاهی به کلاس بیاورند. این نمونهها در آزمایشگاه بررسی شدند و در صورت مشاهده پاتوژنها، دانشجویان موظف بودند مسیر احتمالی آلودگی محصول را شناسایی و تحلیل کنند.
تماشای باکتریها در غذاهایی که خود تهیه کرده یا حتی مصرف کرده بودند، تجربهای متفاوت برای دانشجویان رقم زد. این فعالیت نهتنها مهارت آنها را در شناسایی و ایزولاسیون میکروارگانیسمها از نمونههای واقعی تقویت کرد، بلکه جذابیت درس را دوچندان ساخت و حس کنجکاوی علمی آنها را بهطور محسوسی برانگیخت.
خروجی این فعالیتها در قالب گزارشهای تحلیلی، بازسازی مسیرهای آلودگی و ارائه ایدههایی برای پیشگیری از آنها ارائه شد؛ گزارشهایی که نشان میداد دانشجویان توانستهاند میان دانش تئوری و کاربرد عملی آن پیوندی واقعی برقرار کنند.
یکی از بهیادماندنیترین تجربهها به اواخر نیمسال اول بازمیگشت؛ زمانی که از دانشجویان خواسته شد تنقلات موجود در سفره مراسم یلدای خود را آزمایش کنند. استقبال از این فعالیت چشمگیر بود و مشاهده آلودگیهای میکروبی در برخی از این خوراکیها ــ و در عین حال سالم ماندن مصرفکنندگان ــ برای دانشجویان هم شگفتانگیز بود و هم آموزنده؛ تجربهای که نشان داد میکروبیولوژی مواد غذایی، علمی زنده و کاملاً مرتبط با زندگی روزمره است.
دکتر پرنیان پزشکی
