وقتی بیوشیمی از تئوری خارج میشود: انتقال تجربه غنیسازی درس بیوشیمی پزشکی۲
وقتی دانشجویان ترم پنجم علوم آزمایشگاهی وارد کلاس « بیوشیمی پزشکی ۲ » شدند، مثل همیشه انتظار داشتند با مسیرهای متابولیکی و اسلایدهای تئوری روبهرو شوند. اما این بار هدف کلاس کمی متفاوت بود: نزدیکتر کردن آنچه در کتابها میخوانند به آنچه واقعاً در آزمایشگاههای بالینی اتفاق میافتد.
ابتدا مباحث درس با نگاه بالینی توضیح داده میشد؛ برای مثال هنگام صحبت درباره کبد، علاوه بر آنزیمها، بیماریهایی مثل هپاتیتهای ویروسی و روشهای آزمایشگاهی ارزیابی آسیب کبد نیز مطرح میشد. اما بخش متفاوت کلاس زمانی شروع میشد که نمونههای واقعی از بیمارستان به آزمایشگاه آموزشی آورده میشد؛ نمونههایی مانند مایع مغزینخاعی (CSF)، مایع پلور و مایع آسیت.
دانشجویان این نمونهها را از نزدیک میدیدند، ویژگیهای ظاهری آنها را بررسی میکردند و سپس آزمایشهایی مانند اندازهگیری قند، پروتئین، LDH و شمارش سلولها را انجام میدادند. بعد از آن نوبت تحلیل نتایج بود؛ اینکه هر عدد چه معنایی دارد و چه تشخیصهایی میتواند مطرح باشد.
در پایان هر گروه نتایج خود را در قالب یک گزارش کوتاه ارائه میداد. کمکم فضای کلاس تغییر کرد؛ دانشجویان دیگر فقط حفظکننده مطالب نبودند، بلکه مثل یک کارشناس آزمایشگاه به نمونهها و نتایج نگاه میکردند. بسیاری از آنها گفتند برای اولین بار حس کردهاند واقعاً در حال انجام کار یک آزمایشگاه بالینی هستند، نه فقط خواندن یک درس دانشگاهی.
با وجود چالشهایی مانند تهیه نمونههای واقعی و رعایت اصول ایمنی، این تجربه نشان داد وقتی آموزش بیوشیمی با نمونههای واقعی و کیسهای بالینی همراه میشود، یادگیری عمیقتر و ماندگارتر خواهد بود و دانشجویان آمادگی بیشتری برای کار در آزمایشگاههای بالینی پیدا میکنند. هدف این است که دانشجو نهتنها درس را بفهمد، بلکه بتواند آن را در عمل هم به کار ببرد.
دکتر حسین جاوید (متخصص بیوشیمی پزشکی)
